Gdy książka zaczyna pęcznieć od przypadkowych karteczek, rachunków i biletów, pora zrobić własną zakładkę. Pomysł na zakładkę do książki DIY nie wymaga drogich narzędzi: wystarczy sztywny papier, kilka dodatków ze scrapbookingu i około 15 minut. Pokażę, jak przygotować klasyczny pasek, zakładkę narożną oraz bardziej dekoracyjne warianty, a także jak wykończyć je tak, by nie niszczyły stron.
Najważniejsze informacje przed rozpoczęciem pracy
- Najlepszy papier ma gramaturę około 200-300 g/m².
- Klasyczny format to mniej więcej 5 × 15 cm, ale można dopasować go do książki.
- Do scrapbookingu świetnie pasują papier wzorzysty, washi tape, naklejki i wycinanki.
- Zakładka narożna nie wypada łatwo, ponieważ wsuwa się na róg strony.
- Przedłużysz trwałość, wzmacniając papier folią samoprzylepną lub laminacją.
Wybierz papier, który nie podda się po kilku stronach
Najprostsza zakładka powstaje z prostokąta, ale efekt zależy przede wszystkim od materiału. Zbyt cienka kartka szybko się zagina, a bardzo gruba tektura może odkształcać książkę. Najczęściej wybieram karton 200-300 g/m², papier akwarelowy albo dwustronny papier do scrapbookingu.
Arkusze scrapbookingowe mają zwykle ciekawe wzory i często są dostępne w formacie około 30,5 × 30,5 cm, więc z jednego arkusza można wyciąć kilka zakładek. Jeśli pracujesz z dzieckiem, dobrym wyborem będzie papier konstrukcyjny lub blok techniczny. Jest łatwy do cięcia i nie szkoda go użyć do pierwszych prób.
Co przygotować
- sztywny papier lub karton,
- linijkę i ołówek,
- nożyczki albo trymer do papieru,
- klej introligatorski, klej w sztyfcie lub taśmę dwustronną,
- dziurkacz, jeśli planujesz wstążkę lub chwost,
- elementy dekoracyjne, takie jak naklejki, stemple, papierowe wycinanki i cienkie markery.
Przy papierze wzorzystym dobrze sprawdza się zasada, by dekoracja była płaska. Duże cekiny, grube kwiaty i metalowe zawieszki mogą wyglądać efektownie, ale wciskają się w kartki i czasem zostawiają ślady na papierze.
Prostokątna zakładka powstaje w kilkanaście minut
To najlepszy wariant na początek, bo daje dużo miejsca na wzór, napis albo kompozycję ze skrawków. Ja zwykle zaczynam od formatu 5 × 15 cm. Do większych albumów i książek kucharskich można przygotować szerszy model, na przykład 6 × 18 cm.
- Odmierz prostokąt na kartonie i wytnij go równo.
- Zaokrąglij dwa górne rogi, używając nożyczek lub zaokrąglacza do papieru.
- Przygotuj drugi, odrobinę mniejszy prostokąt z papieru dekoracyjnego.
- Przyklej wzorzysty papier na środku, zostawiając wąską ramkę z kartonu.
- Dodaj napis, stempel, małą ilustrację albo kompozycję z kilku warstw.
- W górnej części wytnij otwór i przewlecz wstążkę, sznurek lub papierowy chwost.
Jeśli zakładka ma być prezentem, dobrze wygląda zestaw dwóch lub trzech sztuk utrzymanych w jednej palecie kolorów. Powtarzalny motyw, na przykład liście, gwiazdy albo kwiaty, sprawia, że nawet różne wzory wyglądają jak przemyślana kolekcja.
Do ozdabiania można wykorzystać także stare bilety, fragmenty map, papier pakowy czy kartki z nieaktualnego kalendarza. Przy takich materiałach najlepiej użyć mocniejszej bazy, ponieważ cienkie elementy łatwo się marszczą podczas klejenia.
Zakładka narożna nie wypada z książki
Jeśli zwykłe paski papieru regularnie znikają między stronami, wybierz model narożny. Taka zakładka tworzy małą kieszonkę wsuwaną na róg kartki, dlatego dobrze trzyma się nawet wtedy, gdy książka jest przenoszona w torbie.
- Wytnij kwadrat o boku około 7,5 cm.
- Złóż go po przekątnej, aby powstał trójkąt.
- Ułóż trójkąt dłuższym bokiem do siebie i zagnij oba boczne rogi do górnego wierzchołka.
- Rozłóż boczne skrzydełka, a górny wierzchołek zegnij w dół.
- Ponownie złóż boczne rogi i wsuń ich końce pod zagięty wierzch.
- Delikatnie dociśnij wszystkie krawędzie i ozdób przednią część.
Najłatwiej zrobić ją z papieru dwustronnego, bo po złożeniu obie strony pozostają dekoracyjne. Dla dziecka można dodać uszy królika, zęby potworka albo oczy zwierzątka. Trzeba tylko pilnować, by doklejone elementy były lekkie i nie wystawały zbyt mocno poza róg.
W tym wariancie nie używam grubych warstw dekoracyjnych. Najlepiej sprawdzają się naklejki, stemple i cienkie wycinanki, ponieważ nie utrudniają wsuwania zakładki na kartkę.
Scrapbooking pozwala nadać zakładce własny charakter
Sama forma jest prosta, dlatego największą frajdę daje dekorowanie. Zamiast zapełniać całą powierzchnię przypadkowymi dodatkami, wybierz jeden motyw i dwa albo trzy kolory. Dzięki temu praca wygląda schludnie, nawet jeśli korzystasz z materiałów, które zostały po innych projektach.
Delikatna wersja z motywem roślinnym
Na jasnym kartonie ułóż papier w drobne liście, dodaj suszony kwiat pod cienką folią albo użyj stempli botanicznych. Taki projekt pasuje do notesu, dziennika i powieści obyczajowej. Warto zostawić trochę pustej przestrzeni, ponieważ właśnie ona podkreśla lekkość kompozycji.
Zakładka z cytatem
Krótki napis można wydrukować, napisać cienkim markerem albo ułożyć z naklejek alfabetowych. Najlepiej ograniczyć tekst do kilku słów, na przykład „Jeszcze jeden rozdział” lub „Czytaj po swojemu”. Duża, czytelna litera działa lepiej niż długi cytat zapisany drobnym pismem.
Przeczytaj również: Jak zrobić torebkę z papieru bez kleju? Prosty sposób na prezent
Wariant z recyklingu
Do wykonania zakładki nadają się opakowania po produktach, stare pocztówki i fragmenty papieru prezentowego. Taki materiał warto przykleić do kartonu, a potem przyciąć dopiero po wyschnięciu. W ten sposób krawędzie są równe, a całość nie wygina się przy używaniu.
Możesz też przygotować zakładkę dopasowaną do konkretnej książki. Do kryminału pasują ciemne kolory i motyw klucza, do poradnika ogrodniczego liście, a do książki dla dziecka zwierzęta lub fantazyjne stworki. Własnoręczny detal sprawia, że zakładka staje się częścią czytelniczego rytuału, a nie tylko praktycznym paskiem papieru.
Wykończenie decyduje o trwałości
Nawet ładna zakładka szybko się zniszczy, jeśli papier będzie zbyt miękki albo dekoracje pozostaną niedoklejone. Po zakończeniu pracy połóż ją pod ciężką książką na około 30-60 minut. Pomoże to wyrównać papier i ograniczyć jego wyginanie.
Jeśli zakładka ma być intensywnie używana, zabezpiecz ją przezroczystą folią samoprzylepną albo zalaminuj. W domowych warunkach folię nakładaj powoli, od jednego brzegu do drugiego, wygładzając powierzchnię kartą. Przy laminowaniu zostaw wokół papieru niewielki margines zgrzewu, aby wilgoć nie dostawała się do środka.
| Wykończenie | Najlepsze zastosowanie | O czym pamiętać |
|---|---|---|
| Brak dodatkowej ochrony | Projekt okazjonalny lub prezent dekoracyjny | Unikaj wilgoci i mocnego zaginania |
| Folia samoprzylepna | Codzienne czytanie i zakładki dla dzieci | Nakładaj bez pośpiechu, aby nie powstały pęcherzyki |
| Laminacja | Zakładka używana przez długi czas | Zaokrąglij ostre narożniki po wycięciu |
Najczęstszy błąd to nakładanie zbyt dużej ilości kleju. Papier wtedy faluje, a po wyschnięciu pozostają twarde plamy. Drugi problem stanowią ostre rogi, które mogą zaginać strony. Zaokrąglenie narożników zajmuje kilka sekund, a wyraźnie poprawia wygodę.
Jeśli dodajesz chwost, wybierz cienki sznurek i długość około 8-12 cm. Zbyt długi element łatwo zaczepia się o torbę, natomiast bardzo krótki nie daje wygodnego uchwytu. Metalowe kółeczko lub ciężka zawieszka wygląda efektownie, ale do delikatnych książek lepszy będzie lekki papierowy lub bawełniany dodatek.
Jedna zakładka może rozpocząć całą kolekcję
Najłatwiej zacząć od prostokątnej wersji z kartonu, a dopiero później spróbować modelu narożnego i bardziej warstwowych dekoracji. Sztywny papier, płaska ozdoba i starannie zabezpieczone krawędzie dają lepszy efekt niż duża liczba przypadkowych dodatków.
Warto zachować ścinki po scrapbookingu. Posegregowane według kolorów mogą później posłużyć do przygotowania kilku zakładek w podobnym stylu, bez kupowania nowych materiałów. To mały projekt, ale świetnie ćwiczy kompozycję, precyzyjne cięcie i łączenie wzorów, dlatego szybko może przerodzić się w przyjemną kolekcję na własną półkę lub prezent dla bliskiej osoby.
